Omborda kemiruvchilar va hasharotlardan himoya

Kemiruvchi yoki hasharot omborda ko'pincha zarar yetkazib bo'lgach ko'rinadi: kemirilgan qop, to'kilgan un, yirtilgan karton, tovar ustidagi axlat. Shundan keyin bir partiya yaroqsiz bo'ladi, mijoz esa shikoyat qiladi. Xavf ostida oziq-ovqat va don ham, mato, qog'oz, karton, kabel va plastik qadoq ham bor. Himoya yaxshi tartib, yopiq kirish yo'llari va muntazam kuzatuvdan iborat; kuchli kimyoviy vositalar esa oxirgi chora bo'lib, ularni faqat mutaxassis ishlatadi.

Belgilarni erta payqash

Muammoni zarar katta bo'lmasdan topish uchun quyidagilarga qarang:

• devor bo'ylab va burchaklarda mayda, qoramtir, cho'ziq axlat;
• kemirilgan qop, qadoq yoki kabel izolyatsiyasi;
• karton, mato va qog'oz parchalaridan yig'ilgan "uya";
• to'kilgan un yoki don, tovar atrofidagi mayda teshiklar;
• devor bo'ylab yog'li, silliq izlar, ya'ni kemiruvchilar doim yuradigan yo'l;
• uchadigan kuya, qo'ng'iz, o'rgimchak to'ri, o'ziga xos hid.

Tekshirishni ish tugagach, yorug'lik pasayganda o'tkazing: kemiruvchilar tunda faol. Qo'l chirog'i bilan stellaj tagini, burchaklarni va devor bo'yini ko'zdan kechiring. Topilgan har bir belgini sanasi, joyi va surati bilan yozib qo'ying: keyin ularni solishtirish mumkin bo'ladi.

Ular qayerdan kiradi

Kemiruvchi kichkina tirqishdan ham o'tadi. Odatiy yo'llar: darvoza ostidagi tirqish, quvur o'tadigan yopilmagan teshiklar, shamollatish panjarasi, kanalizatsiya, tom ostidagi bo'shliqlar, yuklash vaqtida uzoq ochiq turgan eshik. Hasharot va uning lichinkasi esa kelgan tovar, yog'och paddon va karton bilan birga omborga tushadi. Shu sababli qabulda qadoqni ko'zdan kechirish ham himoyaning bir qismi: teshik, un izi, tirik hasharot yoki yangi axlat ko'rinsa, paddonni alohida qo'yib, dalolatnoma tuzing.

Tartib: birinchi himoya

Tartibsiz omborda kemiruvchi yashirinishga joy topadi. Oddiy qoidalar ko'p narsani hal qiladi:

• tovar devordan kamida yarim metr uzoqda turadi, shunda ko'rik uchun yo'lak qoladi;
• paddonlar poldan ko'tarilgan, tovar to'g'ridan-to'g'ri polda yotmaydi;
• ovqat va uning qoldiqlari ombor ichida saqlanmaydi, ovqatlanish joyi omborning tashqarisida;
• axlat qopqoqli idishda turadi va har kuni chiqariladi;
• bo'sh karton va paddonlar uzoq uyilib yotmaydi, chunki aynan ular uyaga aylanadi;
• to'kilgan tovar zudlik bilan yig'iladi;
• eski va yaroqsiz tovar ombor burchagida yig'ilib qolmaydi, u chiqarib tashlanadi yoki alohida joyda saqlanadi;
• yuklash tugagach, darvoza darhol yopiladi.

Hovli va mavsum

Himoya omborning devorida tugamaydi. Binoga yaqin joydagi o'sib ketgan o't, uyilgan chiqindi, to'planib qolgan suv va hovlidagi eski paddonlar kemiruvchiga yashirinish va ichish joyi beradi: ularni devordan uzoqroqda saqlang, chiqindi maydonini binodan chetroqqa ko'chiring. Mavsum ham ta'sir qiladi. Kuzda sovuq tushishi bilan kemiruvchilar issiq joyga, ya'ni binoga kirishga intiladi, shuning uchun ko'rik va tirqishlarni bekitish ishlari kuz boshlanmasidan oldin o'tkaziladi. Yozning issiq kunlarida esa hasharotlar tez ko'payadi: bu paytda oziq-ovqat, don va mato bilan ishlaganda tekshiruvni kuchaytiring.

Kuzatuv va mutaxassis xizmati

Zahar va boshqa kimyoviy vositalarni omborda, ayniqsa oziq-ovqat yonida, o'zboshimchalik bilan tarqatmang: bu odamlar va tovar uchun xavfli. Buning o'rniga vakolatli dezinfeksiya xizmati bilan shartnoma tuzing. Ular tuzoq va yem qutilarini joylashtiradi, xaritada raqamlaydi, muntazam almashtiradi va hisobot beradi. Sizning tomoningizdan: ombor xaritasi, har haftada nuqtalardagi izlarni yozadigan jurnal va mas'ul xodim.

Shartli misol. Xaritadagi 7-nuqtada ketma-ket uch hafta iz topildi. Sabab qidirilganda darvoza ostida tirqish chiqdi; uni bekitdilar, izlar yo'qoldi. Jurnal yuritilmasa, bu qonuniyat ko'rinmasdi.

Kimyoviy bo'lmagan to'siqlar ham bor: darvoza ostiga zichlagich, quvur teshiklariga metall to'r, shamollatish panjarasiga mayda to'r. Bu bir martalik xarajat, ammo har oyda takrorlanadigan zararni kamaytiradi.

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Faqat kimyoviy vositaga ishonib, tartibga e'tibor bermaslik.
• Tuzoqlarni qo'yib, yozuv va tekshiruvni unutish.
• Oziq-ovqat qoldig'i yoki chiqindi omborda tunab qolishi.
• Belgi topilganda sabab izlamay, faqat natijani tozalash.

Xulosa

Zararkunandalarga qarshi kurash bir martalik tadbir emas, balki muntazam jarayon. SkladKontrol ombor auditida saqlash sharoitlarini ham ko'zdan kechiradi, inventarizatsiya hisobotida esa buzilgan tovarni miqdor farqidan ajratib ko'rsatish mumkin.