Ombor harorati va namligi
Ba'zi tovarlar issiqlik va namlikka sezgir: o'lchab turmasangiz, zarar yashirincha to'planadi.
O'zbekistonda yozda ombor ichi qirq darajadan oshishi, qishda esa isitilmaydigan angarlarda sovuq nolga tushishi mumkin. Bundan tashqari, bahor yomg'irlari va tom oqishi namlikni oshiradi. Qiyin tomoni shuki, issiqlik va namlikdan zarar darrov ko'rinmaydi: shokolad oqarib qoladi, karton yumshaydi, sement qotib qoladi, dori faolligini yo'qotadi, lekin buni odatda mijoz shikoyat qilgandan keyin bilishadi. Agar o'lchab turmasangiz, zarar jimgina yig'iladi. Quyida buni qanday nazorat qilish bo'yicha amaliy tavsiyalar.
Qaysi tovar nimaga sezgir
Har bir tovarning ruxsat etilgan haroratini va namligini qadog'idan yoki ishlab chiqaruvchi hujjatidan oling. Umumiy rasm quyidagicha:
- dori-darmon va kosmetika: qadoqdagi harorat sharti qat'iy, issiqda faolligi pasayadi;
- oziq-ovqat: issiqda shokolad oqaradi, moy achiydi, nam joyda un va don mog'orlaydi;
- sement, alebastr va gipsokarton: namni tortib, qotadi yoki mustahkamligini yo'qotadi;
- suvli bo'yoq, kley, shisha tozalagich: muzlasa, sifati buziladi;
- elektronika: sovuqdan issiq xonaga o'tganda ichida kondensat hosil bo'ladi, batareya esa issiqdan zarar ko'radi;
- qog'oz, karton, parket va laminat: namlik o'zgarishi bilan shishadi yoki yumshaydi;
- metall buyumlar: nam havoda zanglaydi.
Saqlash joyini tanlayotganda eng sezgir tovarni eng barqaror joyga qo'ying: omborning o'rtasi, polga yaqin emas, tom ostidan uzoq.
Nimani va qayerda o'lchash kerak
Bitta termometr xonaning o'rtacha haroratini ko'rsatadi, xolos. Aslida omborda mikroiqlimlar bor: tom ostida issiq, eshik yonida shamol, polda sovuq va nam, quyosh tushadigan deraza yonida qizib ketadi. Shuning uchun datchiklarni bir nechta joyga qo'ying: eng issiq va eng sovuq deb o'ylagan joylarga, markazga va eng sezgir tovar yoniga.
Asbob sifatida arzon termogigrometr (harorat va nisbiy namlikni ko'rsatadi) ham bo'ladi, lekin yaxshisi ma'lumotni o'zi yozib boradigan datchik: u yarim soatda bir marta yozadi va kechasi ham, dam olish kunlari ham ishlaydi. Qo'lda kuzatsangiz, kuniga kamida ikki marta (ertalab va kunning issiq paytida) jurnalga yozing.
Bir hafta o'lchagandan keyin omborning issiq va nam joylar xaritasini chizing. Ko'pincha kutilmagan joylar chiqadi: masalan, tom ostidagi javonlar kunning yarmida tashqaridan ham issiq turadi.
Issiqda, sovuqda va namlikda nima qilish kerak
Issiqda
Metall tomni oq rangga bo'yash va tom ostiga izolyatsiya qo'yish ichki haroratni sezilarli pasaytiradi. Kechasi havo almashinuvi (xavfsizlikni saqlagan holda) omborni sovutadi. Quyosh tushadigan derazalarni parda yoki plyonka bilan yoping. Tovarni to'g'ridan-to'g'ri polga emas, paddonga qo'ying. Sut mahsulotlari va dori kabi sezgir yuklarni tushirish va jo'natishni ertalabki salqin soatlarga ko'chiring. Konditsioner butun omborga emas, faqat kerakli zonaga o'rnatiladi.
Sovuqda
Muzlashdan qo'rqadigan tovarni isitiladigan joyga ko'chiring yoki ombor ichida alohida isitiladigan burchak ajrating. Sovuq mashinadan keltirilgan elektronikani darhol ochmang: u xona haroratiga yetguncha kondensat hosil bo'lishi mumkin, shuning uchun bir necha soat kuting.
Namlikda
Sement va gipsni paddonda, devordan uzoqda saqlang, polga to'g'ridan-to'g'ri qo'ymang. Yomg'irdan keyin tomning oqayotganini tekshiring. Nam omborda quritgich va namlik yutuvchi moddalar yordam beradi, shamollatish esa bepul vosita. Namlikka sezgir tovarni plyonka bilan o'rang.
Jurnal, chegaralar va javobgarlik
O'lchash o'z-o'zidan hech narsani o'zgartirmaydi, unga qaror kerak. Har bir tovar guruhi uchun eng past va eng yuqori chegarani yozing. Chegaradan chiqilganda kim nima qiladi, oldindan aniq bo'lsin: mas'ul xodim belgilanadi, tovarni ko'chirish yoki tekshirish tartibi yoziladi. Chiqish holatlarini jurnalga yozing: qachon, qancha vaqt, qaysi tovar, qanday qaror (tekshiruv, karantin, sotish).
Jurnalning yana bir foydasi: u dalil beradi. Masalan, 18 kun davomida tom ostida kuniga olti soat 35 darajadan yuqori harorat qayd etilgan bo'lsa, sezgir tovarni boshqa joyga ko'chirish yoki tomni izolyatsiya qilishni asoslash oson bo'ladi. Datchik narxi esa bitta buzilgan partiya narxidan odatda ancha kam.
Xulosa
Harorat va namlik ko'rinmaydigan yo'qotish manbai: ularni o'lchab, chegarasini belgilab va jurnalga yozib borsangiz, zararni ancha oldin to'xtatasiz. SkladKontrol ombor auditi davomida saqlash joylari va sharoitlarini ko'rib chiqib, sezgir tovar noto'g'ri joyda turgan holatlarni topishga yordam beradi.