Qo'lda ko'tarish: xodim sog'ligini asrash
To'g'ri holat va yordamchi vositalar bel jarohatlarining oldini oladi va ish kuniga ham ta'sir qilmaydi.
Bozorlarda, qurilish bazalarida va ulgurji omborlarda 50 kilogrammlik un, shakar yoki sement qopini yelkada ko'tarish odatiy ish hisoblanadi. Bel og'rig'i esa "ishning o'zi shunaqa" deb qabul qilinadi. Lekin bu oldini olish mumkin bo'lgan muammo: jarohat olgan tajribali xodim haftalab ishlay olmaydi, uning o'rniga yangi odam o'qitiladi va omborning tezligi pasayadi. Qo'lda ko'tarishni butunlay yo'q qilib bo'lmaydi, maqsad uni kamaytirish va qolganini to'g'ri bajarishdir.
Avval hisoblang: smenada necha tonna
Qo'lda ko'tarishning hajmini kamdan-kam kishi o'lchaydi. Masalan, yuk tushiruvchi bir smenada 18 kilogrammlik 600 ta qutini oladi: 600 × 18 = 10 800 kilogramm, ya'ni qariyb 11 tonna. Har bir quti ikki marta ko'tariladi: mashinadan olinadi va joyga qo'yiladi. Bunday raqamdan keyin "bu unchalik og'ir emas" deyish qiyin bo'ladi.
Keyin eng og'ir ko'tarishlarni toping. Har bir ish uchun uchta savol bering: yuk og'irmi, ko'tarish kuniga ko'p marta takrorlanadimi, vaziyat noqulaymi (pastdan, balanddan, uzoqdan yoki burilib). Uchalasi ham "ha" bo'lgan ish birinchi navbatda yengillashtiriladi.
Ko'tarishni kamaytirish yo'llari
Eng yaxshi ko'tarish bu umuman ko'tarmaslik. Quyidagi yo'llarni shu tartibda ko'rib chiqing:
- Texnikaga topshiring: paddon aravachasi, qaychi stol, rolik yo'lak, konveyer, yig'ish aravachasi. Mashinadan tushirishda qutilarni qo'lda emas, rolikli yo'lak orqali oling.
- Yukni kichraytiring: yetkazib beruvchidan yengilroq qadoq so'rang, masalan, 50 kilogrammlik qop o'rniga 25 kilogrammlik. Shartnomada quti og'irligiga chegara yozib qo'yish mumkin.
- Joylashtirishni o'zgartiring: og'ir tovarni qulay zonaga, ya'ni tizza va ko'krak oralig'iga qo'ying. Eng og'ir paddon yerda yoki bel balandligida turadi, eng yengili esa eng yuqorida va eng pastda.
- Ishni taqsimlang: bir kishi og'ir ishni kun bo'yi bajarmasin, vazifalarni almashtiring, tanaffus bering.
To'g'ri texnika
Mexanizatsiya qilib bo'lmagan ko'tarishlar uchun oddiy qoidalar:
- ko'tarishdan oldin yo'lni ko'ring va yukni sinab ko'ring: bir burchagini qimirlatib og'irligini bilib oling;
- oyoqlarni yelka kengligida qo'ying, yukka yaqin turing;
- belni emas, tizzani buking, orqa tik va tabiiy egilishda bo'lsin;
- yukni tanaga yaqin ushlang, uzoqdagi yuk beldagi yukni bir necha barobar oshiradi;
- ko'tarishni oyoq kuchi bilan, silkitmasdan bajaring;
- burilishda oyoqlar bilan buriling, bel bilan emas;
- qo'yishda ham xuddi shu qoidaga amal qiling.
Yuk uzun, noqulay yoki juda og'ir bo'lsa, ikki kishi ko'taradi: bo'yi o'xshash ikki odam, bir kishi buyruq beradi ("bir, ikki, ko'tardik"), harakat bir vaqtda bajariladi.
Qoidalar va tayyorgarlik
Ichki chegarani o'zingiz belgilang. Masalan: "20 kilogrammdan og'ir yukni bir kishi yordamchi vositasiz ko'tarmaydi". Aniq me'yorlar mehnat muhofazasi qoidalarida ko'rsatilgan, ularni mas'ul mutaxassisdan oling, ichki chegara esa ulardan qattiqroq bo'lishi mumkin. Yangi xodim birinchi kuni ko'rsatuv oladi: tajribali xodim to'g'ri ko'tarishni amalda ko'rsatadi.
Qishda sovuq mushaklar yirtilishga moyil, shuning uchun smena boshida bir-ikki daqiqa isinish foydali. Himoya poyabzali va qo'lqop majburiy bo'lsin: toyib ketgan yoki qo'ldan tushgan yuk bel jarohatidan kam xavfli emas. Qopda keladigan tovar paddonga joylanib, yuk ko'targich bilan tashilsin; qo'lda tashish kerak bo'lsa, aravacha yoki ikkinchi odam bo'lsin.
Charchoq belgilarini sezish
Bel, bo'yin yoki qo'l og'rig'i, barmoqlarning uvishishi "o'tib ketadi" deb e'tiborsiz qoladigan ogohlantirish. Xodim bunday belgi paydo bo'lishi bilan smena boshlig'iga aytsin va buning uchun jazolanmasin. Har bir kichik jarohat va shikoyatni oddiy jurnalga yozing: sana, ish joyi, qanday yuk, qanday vaziyat. Oy oxirida jurnal ko'rsatadi: shikoyatlar bitta zonada yoki bitta ishda to'planadimi? Unda xodimda emas, jarayonda muammo bor.
Xulosa
Qo'lda ko'tarishni kamaytirishning uchta yo'li: o'lchash, texnikaga topshirish va to'g'ri joylashtirish; qolganini esa to'g'ri uslub hal qiladi. SkladKontrol ombor auditi davomida qo'lda bajariladigan og'ir ishlarni, joylashtirish balandligini va yig'ish yo'llarini ko'rib chiqib, yukni kamaytirish mumkin bo'lgan joylarni topishga yordam beradi.